روياي شهروند ِ کيهاني شدن
اينجا متولد گشت بيش از دو هزاره ي قبل
در شهر اسکندريه
شکلگيري و نام گرفته، به نام فاتح درگذشته اش
اسکندر مقدوني (اسکندر بزرگ)
حاکميت تالميس، شاهاني يوناني
که بخش مصر را از امپراطوري بزرگ اسکندر به ارث بردند
اين کتابخانه
و موسسه مطالعاتي متعلق به آنرا در اين دوره ساختند
بندرت، اگر نه هميشه
در قبل و بعد از آن دوره
حکومتي شکل نگرفته، که به آن ميزان
توليد ناخالص ملي را
براي کسب دانش صرف و هزينه کند
و آن سرمايه گذاري ها به بار نشست
دوراني شکوهمند و عظيم
هر کشتي که در بندر اسکندريه پهلو ميگرفت
بازرسي ميگشت نه تنها براي قاچاق
بلکه براي کتابهايي که در اينجا کپي و انبار ميگشت
جايي که در گذر زمان؛ به بزرگترين کتابخانه ي روي زمين تبديل گشت
اينجا Eratosthenes از پيشگامان کتابداري
با دقتي بالا اندازه کره ي زمين را محاسبه کرده و
جغرافيا را پايه گذاري و ابداع کرد
فيثاغورث
هيپيشا
ئوکليد
ئوکليد هندسه را پايه نهاد
در متن کتابي که بيش از دو هزار و سيصد سال بر جاي ماند
متون عهد عتيق
همگي بازگرداني از ترجمه هاي يوناني کتب اين کتابخانه است
متون کهن و و اصلي شاهکارهايي يوناني
در زمينه هاي کمدي، نمايشنامه نويسي، شعر
علوم ، مهندسي
پزشکي - طب، تاريخ
تمام مصنوعات و نوشته هاي
برخواسته از تمدنهاي باستاني، در اين کتابخانه حفظ و نگه داري ميشده است
پيش بيني و محاسباتي گوناگوني درباره ي آثار اينجا وجود دارد
از پانصد هزار
تا نزديک يک ميليون، اوراق مکتوب
و تمام آنها
تمام اين
تنها اطلاعاتي بسيار کوچک از
آن دانش و اطلاعاتي است که اکنون و در همين لحظه بر دستان خود
داريد *استعاره از نفوذ علم و سير انباشت اطلاعات در ذهن انسان*
انباشت اطلاعات در گونه ي ما
کتابخانه ي الکترونيکي ما از کتابخانه اسکندريه
ميتواند؛ در دسترس هر آنکه دستگاهي براي خواندن آن داشته باشد، قرار گيرد
و علاقه و آزادي عمل براي انجام آن
اين شرايط در اسکندريه برقرار نبود
جايي که در آن دانش مختص به نخبگان بود
چهار سده قبل از ميلاد مسيح
زماني که جمعيت معترضي براي تخريب و نابودي کتابخانه
و نبوغ آن تمدن با شکوه آمدند
نيروي مردمي(نيروي نظامي قابل اتکا) براي دفاع از آن دستاوردها وجود نداشت
چه رخ خواهد داد ، آن زمان که جمعيت معترضين دوباره بازگردند؟
Sync and translate by Morteza Ershad morteza.ershad@gmail.com
ما راه طولاني را با هم آمده ايم
سفري از اعماق يک ذره اتم
تا به افقي کيهاني
از ابتداي زمان تا آينده ي در پيش رو
فکر ميکنم براي اجراي يک آزمايش، آماده ايم
نه از آن آزمايشهايي که احتياج به يک آزمايشگاه داشته باشيم
مي توانيم آنرا در ذهنمان انجام دهيم
به آن آزمايش فکري ميگويند
ستاره اي انتخاب کنيد
هر ستاره اي از ميان صدها ميليارد ستاره ي
مستقر در کهکشان راه شيري
که تنها يک کهکشان
از صدها ميليارد کهشان ِ جهان قابل مشاهده است
آن ستاره چطور است؟
يا اين يکي؟
خيلي خب، اين يکي
دهها سياره و ماه در مدار آنها ميچرخند
فرض کنيم، بر روي يکي از آنها
موجوداتي داراي هوش حيات دارند
يکي از ده ميليون شکل حيات در آن سياره
و گروهي از اين موجودات
به آن باور ايمان داشته باشند که
جهان آنها، مرکز هستي است
جهان هستي، براي انها خلق گشت است
و آنکه، آنها، همه پاسخها را در مورد خود ميدانند و
دانششان کمال يافته و کامل است
به چه ميزان، ادعاي آنان را جدي خواهيد گرفت؟
اجداد ما
باور داشتند ، جهان هستي براي آنان خلق گشته است
طبيعي بود؛ فرض کنيم، ما در مرکز جهان واقع شده ايم
با آن همه خورشيد و ديگر ستارگان، جملگي
به دور ما ميچرخيدند
ما هنوز هم ميگوييم طلوع خورشيد
ساختار زبان ما افسانه ها و روياها
از دوران پيشاعلم مي آيند
اين سياره ماست، آنگونه که در آن زمان مي شناختند
قبل از سفر دريانوردي کلمپ به قاره آمريکا
اين اولين اطلس جامع سياره زمين است
آن گونه که مارتين بيهـم در سال 1942 رسم کرد
مانند ديگران، او هم معتقد بود
که پازل جغرافيايي جهان کامل است
سه قاره وجود داشت
اروپا، آفريقا و آسيا
و تنها يک اقيانوس بسيار بزرگ در ميان آنهاست
بيهـم حتي سرنخي از وجود آمريکاي شمالي و جنوبي نداشت
احساس رضايت دروني آسان است، مگرنه؟
خب، واقعيت آن است که مارتين بيهـم
بيشتر از آنچه ما جهانمان را ميشناسيم
جهان خودش را ميشناخت و بر آن اشراف داشت
درسي تازه از تواضع
در پيش خواهد آمد
سال 1912، ويکتور هس اقدام به انجام مجموعه سفرهايي
بر بلنداي آسمان اتريش کرد
و چيزي را يافت که بيشترين خواسته ي دانشمندان است
معمايي که دانش
و ادبيات تخصصي رايج دانش آن زمان را به چالش و نبرد فرا ميخواند
و حتي امروزه
يک سده بعد ما هنوز در جستجوي
توصيف و تبييني دقيق از آنچه هس يافته بود، هستيم
نوعي جديد از انرژي، اخيرا کشف گشته است
انرژي راديواکتيويته
از عناصري شناخته شده مانند
راديوُم انتشار مي يابد
اما همچنين در هوا نيز يافت ميشود
بسيار دورتر از سنگهايي با استعداد انتشار راديواکتيو
همه جا بود
اين انرژي عجيب از کجا نشأت ميگرفت؟
کسي نميدانست
هس حدس ميزد که شايد از بالاي هواکره ي زمين مي آيد
براي آزمايش فرضيه خويش، او تشخيص دهنده ي تشعشعات را
بر فراز آسمان برد
صعودي غير مطمئن با بالني هيدروژني
او تا ارتفاع سه مايلي صعود در هوا کره صعود کرد
زمانيکه به نيمه ي سرد و رقيق
فوقاني هواکره رسيد
دريافت که ميزان تشعشعات
دو برابر بيشتر از سطح زمين است
تشعشعات ميبايست از بالا آمده باشد
درست به همين دليل، شدت آن بر سطح زمين ضعيف تر بود
هواکره ي زمين بيشتر ان تعشعشات را جذب مي کرد
بعضي ميگفتند ممکن است منشأ تشعشعات خورشيد باشد
براي محک آن ايده، هس يکي از صعودهاي خود را
با خورشيدگرفتگي هماهنگ کرد
اما خورشيدگرفتگي هيچگونه تأثيري بر ميزان تشعشعات نداشت
هس همچنين دريافت که ميزان تشعشعات
در شب نيز به همانند روز و در همان اندازه شدت دارد
آن انرژي از بالا مي آيد، اما نه از سوي خورشيد
چيزي که هس نميدانست
آن بود که بادهاي خورشيدي با يک سرعت حرکت نميکنند
بنابراين، او با ادله اي اشتباه
به نتيجه اي صحيح رسيد
هس اشعه هاي کيهاني را کشف کرده بود
بارشي از ذرات کيهاني که جهان را در برگرفته اند
با سرعتي همانند سرعت نور
بدون اثر حفاظ هواکره ي سياره زمين
آن اشعه ها مرگبار بودند
بعضي از تشعشعات کيهاني ميتوانند انرژي
معادل شليک يک گلوله را حمل کنند
دهه ها طول خواهد کشيد
تا انرژي آن اشعه ها با شدتي خارج از تصور، به مرگ خود رسند
اشعه هاي کيهاني که ويکتور هس
در آسمان اتريش شناسايي کرد، انديشمندان را در برابر معمايي قرار داد
انرژي راديواکتيويته عناصر روي زمين
مانند اورانيوم
از تجزيه اتمي مي آيد
اما اشعه هاي کيهاني، ماهيتي متفاوت دارند
آنها بسيار قدرتمندتر
از هر آنچيزي بودند، که در جهان هس ميشناختند
دانشمندان دو دهه در شگفتي بودند که
چه چيزي توانايي توليد اشعه هاي کيهاني را دارد
تا زمان، فريتز زُيکي
از باهوشترين انسانهايي که تا به حال چيزي از او نشنيده ايد
در سال 1933 او به همراه همکارش کشف کردند
پاره اي از ستارگان چنان مي سوزند و مشتعل ميشوند که
براي چند هفته اي در سرآسر کهکشان خود درخشندگي دارند
قبل از آنکه دوباره کم فروغ شوند
فريتز زُيکي اولين انساني بود که
فهميد چه اتفاقي رخ داده است
او به درستي حدس زد، اين شيوه و طريقي است
که يک ستاره ي بسيار بزرگ، مرده و
محتويات درون خود را در پهنه ي فضا مي گستراند
او اين شيوه از مرگ ستارگان را، ابرنواختر ناميد
و پيش بيني نمود که ستاره اي در حال مرگ، کوچکتر شده
و از اندازه ميليونها مايلي خود به دهها مايل ميرسد
اين لاشه آنقدر در خود متراکم ميشود
که حبه اي کوچک از آن
وزن جرمي، معادل اهرام بزرگ مصر خواهد داشت
آن تقريبا و به شکل کاملي
ذرات اتمي را در بر ميگيرد که نوترون ناميده ميشوند
بنابراين او اين اشکال عجيب را ستاره هاي نوتروني ناميد
و سي و پنج سالي پس از آنکه زُيکي وجود آنها را پيش بيني کرد
ستاره شناسان شروع به يافتن آنها کردند
ما به آنها پولسار ميگوييم
آن زمانيکه آنها به تندي چرخيده و ارتعاشات
منظمي از انرژي امواج راديويي را منتشر ميکنند
ابرنواخترها و ستاره هاي نوتروني ميتوانند
محدوده اي وسيع از اشعه هاي کيهاني را شکل دهند
اما نه نيرومندترين انرژي ها را
چيزي هنوز در علم اثبات و کشف نشده است که
بتواند آنها را توصيف کند، اما ما با آن مشکلي نداريم
يکي از آن چيزها که من درباره ي علم دوست دارم
آن است که ما اجباري به وانمود و تظاهر کردن نداريم،
تا نشان دهيم جواب همه ي چيزها را از پيش ميدانيم
زُيکي همچين اين فرضيه را داشت که
گرانش کهکشاني، ساخت و تار و پود پيراموني کهکشان را
خميده کرده و منعطف ميکند تا به مانند عدسي يک لنز عمل کند
اين فرآيند باعث انحراف، خميدگي و بزرگنمايي نوري ميشود
که از کهکشان هايي که در پسِ آن کهکشان قرار دارد، ساطع ميشوند
بنابراين، ستاره شناسان از روي زمين
تصاويري چندگانه و بر روي هم منحرف گشته را از همان فاصله هاي کهکشاني مشاهده ميکنند
دفرمه و تغيير شکل يافته به مانند تصوير معوج خنده دار در سطح آينه اي
چهل سال پس از اين پيش بيني هم ما شروع به يافتن آن اثر کرديم
و البته زُيکي در سال 1930 کشف ديگري هم انجام داد
در طي مشاهده مطالعاتي خوشه هاي سيارک و شهابي کهکشانها
او متوجه نکته اي غير معمول در شيوه ي حرکت انها شد
کهکشانها بسيار سريع حرکت ميکردند
آنچنان با سرعت که ميبايست بصورت جداگانه طي مسير کنند
زيرا همه آن ستاره ها در ميان آن کهکشانها
نيروي گرانشي محدودتري از آنچه براي انسجام خوشه ها، لازم بود را داشتند
زُيکي فکر کرد
چيزي ديگر ميبايست عامل انسجام آن خوشه ها باشد
آن جز سحر انگيز
بايست حدود پنجاه برابر بيشتر از
جرم ستارگان، وزن داشته باشد
اما هيچ کس به اين ايده و فرضيه توجه اي نکرد
صرفا يکي ديگر از فرضيه هاي ديوانه وار زُيکي
در منظومه شمسي
داخلي ترين سياره به نسبت خورشيد، يعني عطارد بسيار سريعتر از
خارجي ترين سياره يعني نپتون حرکت ميکند
منطقي به نظر ميرسد، نه؟
شدت کشش بالاتر بر روي شي، باعث حرکت دوراني سريعتر آن ميشود
گرانش خورشيدي با افزايش فاصله، کاهش مي يابد
بنابراين سياره هايي که در دوردست قرار دارند بسيار آهسته تر طي مسير ميکنند
همگان انتظار داشتند که ستارگان بيروني کهکشانها هم
به همين طريق رفتار کنند
اغلب ستارگان به مرکز کهکشان ميل دارند
بنابراين انباشت گرانشي مجموعه ستارگان، بر ساير ستارگان کشش دارد
مانند همان شيوه اي که خورشيد سيارات را به سوي خود ميکشد
اما در سال 1970 زمانيکه ستاره شناسي
به نام ويرا روبين، کهکشان آندورمدآ را مطالعه ميکرد
دريافت ستارگان بيروني کهکشان از اين قاعده تبعيت نمي کنند
برخلاف سيارات بيروني در منظومه شمسي
ستارگان بيروني اين کهکشان، جملگي با سرعتي يکسان و برابر
با ستارگان داخلي در حرکت بودند
و البته آنها با سرعتي بسيار بيشتر از انتظار طي مسير ميکردند
ورا فکر کرد، خنده دار است
بايستي چيزي غير معمول منجر به اين تفاوت کهکشان آندرومدآ شده باشد
بنابراين به دنبال کهکشاني ديگر رفت
همان داستان
و کهکشاني ديگر
ورا شصت کهکشان را مورد مطالعه قرار داد
و دريافت همه آنها
گويي قانون جاذبه نيوتون را نقض ميکنند
قاعده اي بنيادين در عرصه فيزيک
بعد از مقداري شک و ترديد ابتدايي
همکارانش به خود نگاه کردند و
و دريافتند که ورا درست ميگويد
اين بدين معنا نبود که آيزاک نيوتون قانون جاذبه را اشتباه درک کرده باشد
ورا روبين کشف کرد که قاعده ي گرانش
چيزي بسيار بزرگ و نامرئي
ستارگان را مجبور به حرکتي سريعتر ميکند
و بعد کسي، پيرمرد ديوانه فريتز زُيکي را به ياد آورد
منبع ناشناخته گرانشي
در خوشه ي کهکشان
که او آنرا، در سال 1933 ماده تاريک ناميد
ورا روبين
وجود کيهاني بسيار بزرگتر را به اثبات رسانده بود
و همانند آنکه فکر ميکرديم ميشناسيم اش
پر از رمز و راز بود
ماده تاريک کاملا غير قابل مشاهده است
به جز در اثر گرانش کهکشاني
که منجر به حرکت سريعتر ستارگان و توانايي مشاهده اي کهکشان ميشود
طبيعت آن معماي عميق ديگر است
روبين شواهدي را براي جهاني نامرئي ارائه داده بود
که نزديک به ده برابر بزرگتر از آنچه ما مي شناسيم بود
به مانند انکه ما در هنگام شب در کنار ساحل ايستاده باشيم
و به غلط تصور کنيم
کف روي امواج دريا تمام موجوديت درياست
ورا روبين به ستارگان نگاه کرد و بازشناخت که
که ستارگان تنها کفي بر امواج دريا هستند
و پاره ي بزرگتر کهکشان ناشناخته باقي مانده است
صبر کنيد
ماجرا از اين که هست، پيچيده تر ميشود
کهکشان راه شيري ما
چندين ميليارد ستاره
به اضافه ي غبار و گازهاي ميان کهکشاني
شالوده ي ستارگان فعلي، و مواد تشکيل دهنده ستارگاني در آينده
به انضمام صدها ميليارد کهکشان ديگر، همه ي آنها
با احتساب ميلياردها تيلياردها
سياره و قمر و سيارکها - شهاب سنگهاي آنها
تنها پنج درصد از آنچه در آنجا قرار دارد را بازنمايي ميکند
زيراکه رازي به مراتب بزرگتر
از ماده تاريک وجود دارد
انرژي تاريک، که قسمت اعظمتري از کيهان را شامل شده و تشکيل ميدهد
و اينگونه خود را در انبساطش گسترش ميدهد
و آن ابرنواخترهاي زُيکي
که شيوه اي را براي انقلابي از درک وجودي خود روشن کرد
در يک روايت, زمانيکه ستاره تمام سوخت گداخت هسته اي خود را استفاده ميکند
در انتها سرد ميشود
و بوسيله نيروي گرانش در خود فرو ريخته و متلاشي ميشود
ستاره اي جديد از آن انفجار عظيم دوباره حيات مي يابد
ستاره اي نوتوروني و يک سياهچاله در پس اين انفجار بر جا ميماند
از انجا که جرم ستاره
توانايي فرو ريختن در طيفي وسيعتر را دارد
اوج درخشندگي يک ابرنواختر
خود ميتواند بسيار ناپايدار و متغير باشد
بنابراين بواسطه درخشندگي اش
نميتوان موقعيت مکاني انرا محل يابي کرد و فاصله اش را تخمين زد
يک ابرنواختر پيراموني ممکن است
به روشنايي يک ابرنواختر بسيار قوي اما در دوردست ديده شود
ليکن نوعي ديگر از ابرنواختر وجود دارد
که تنها در يک الگو خاص ظاهر و متبادر ميشود
پاياني بر
رقص يک سياره سرخ بزرگ و يک ستاره ي کوتوله ي پيراموني
همچنان که دو ستاره در گرد مداري به دور هم ميچرخند
ستاره بزرگتر لايه گازي بيروني خود را
بر اثر گرانش ستاره کوچکتر، بر روي آن ستاره ميريزد
زمانيکه وزن انباشت شده در اين حالت
به بيش از توانايي تحمل ستاره کوچکتر برسد
ستاره کوچکتر به مانند يک بمب حرارت هسته اي اعجاب انگيز منفجر ميشود
براي چند هفته
روشنايي و درخشش چنين ابرنواختري
با درخشندگي تمام ستارگان آن کهکشانها برابري ميکند
اين شکل از ابرنواختر
هميشه و بصورت يکسان بيشترين خروجي انرژي را دارد
پنج ميليارد بار بيشتر از درخشش خورشيد منظومه شمسي
با تلسکوپهاي بزرگ
ما توانايي مشاهده آنها را در کهکشانهايي بسيار دورتر داريم
در لبه ي بيروني جهان قابل مشاهده
به آن دليل که تمام اين ابرنواخترها خروجي ولتاژي يکساني دارند
معياري مناسب براي اندازه گيري فاصله ها
تا دورترين تقاط کيهان قابل مشاهده هستند
ما به آنها شمعهاي استاندارد ميگوييم
در سال 1929، ادوين هابل دريافت که کيهان در حال انبساط است
کهکشانهاي دور، در حال دورتر شدن از يکديگر هستند
بعد از آن، ياد گرفتيم
که اين انبساط در حدود 14 ميليارد سال قبل
با انفجاري عظيم، انفجار بزرگ (مه بانگ) آغاز گشته است
همگان فکر ميکردند
که سرعت انبساطي
به دليل کشش گرانشي متقابل
ميان اجزاء مختلف کيهان، بايستي به آهسته تر شدن(در نهايت توقف مطلق) ميل کند
اگر به ميزان کافي ماده تاريک باشد
گرانش حاصل از آن، بايستي پاياني بر انبساط کيهاني باشد
و جهان بعد از آن در خود فرو ريزد
در آن شرايط، در نهايت همه چيز
با صدايي مهيب از فرو ريختن، متلاشي ميشد
از جهتي ديگر، اگر جهان ماده تاريکي کمتر ميداشت
انبساط کيهاني براي هميشه امتداد يافته
و تنها آهسته و آهسته تر ميگشت
دو گروه مختلف از ستاره شناسان
به مطالعه و مشاهده ابرنواخترهاي کهکشانهاي بسيار دور پرداختند
اين ماجرا تا به انجا پيش رفته که
لحظات خنده داري ديگر را شکل داد
در سال 1988، هر دو تيم به نتايج
مشابه اي رسيدند
انبساط به هيچ وجه در حال کند شدن نبود
بلکه بيشتر سرعت ميگرفت
اين گزاره به ان معنا است که کيهان براي هميشه در انبساط خواهد بود
به نظر مي آمد نيرويي مرموز در جهان است
نيرويي که گرانش را در بزرگترين سطح آن در کام ميگرد
تا کيهان را به جلو براند
بيشتر انرژي جهان از آن انرژِي مرموز ناشناخته
نيرو ميگيرد
ما به آن انرژي تاريک ميگوييم
اما اين نام گذاري به مانند نام ماده تاريک
شاهدي براي نداستن و جهل ما است
هيچ مسئله اي نيست که تمامي پاسخ ها را ندانيم
بهتر آن است که به جهل خود اعتراف و بر آن واقف شويم
تا اينکه پاسخ هايي را باور کنيم که ممکن است اشتباه باشند
تظاهر به دانستن همه چيز، راه را
براي دانستن آنچه واقعا در آنجاست، خواهد بست
امشب، کشتيهاي ما
به قلمرويي بسيار اسرارآميزتر خواهد رفت
با من همراه شويد
تنها دو سفينه برساخته ي انساني
راهي سفري در اعماق تاريک ميان ستاره اي شده اند
طولاني ترين اوديسه ي تاريخ
در سال 1977 رها شد
ويجر 1 و ويجر 2 ناسا
ويجرها در هر ساعت مسافتي معادل چهل هزار مايل را طي ميکنند
آنها اولين چشم انداز را در نزديکي سياره مشتري
از لکه سرخ آن سياره رصد کردند
طوفاني سه برابر زمين
که حداقل از سال 1644 به اين سو وجود داشته است
زمانيکه براي اولين بار رصد شد
چه کسي ميداند، شايد هزارن سال قدمت دارد
ويجرها اولين اتشفشان فعال را
در جهاني ديگر - قمر سياره مشتري ملقب به آي او را رصد نمودند
و اقيانوسي جاري در زير سطح
ماه اروپا را هم مشاهده نمودند
با ميزان آبي، دو برابر انچه در زمين موجود است
ويجرها جسارت پرواز در ميان حلقه هاي زحل را به خرج دادند
و مشخص کردند که آن حلقه ها از ميلياردها
قطعه يخ و سنگ و ... تشکيل شده اند
بر سطح ماه بزرگ سياره زحل، تايتان
ويجر هواکره اي چهار برابر متراکم تر از هوا کره زمين را شناسايي نمودند
که به وجود اقيانوسهاي از هيدورکربن بر روي تايتان اشاره داشت
که بعدها تصديق و اثبات شد
ويجر 2 تصويري از بيروني ترين سياره
نپتون به دست داد
جايي که بادها و طوفانها با سرعت هزاران مايل در حال وزيدن هستند
و قمر آن تيرآيتون
که ستونهايي جوشان از نيتروژن را به ارتفاع 5 مايل به بيرون پرتاب ميکند
ويجر با موفقيت ماموريت شناسايي
سيارات بيروني منظومه شمسي را کامل کرد
اما سفر آن به درون تاريکي
تازه آغاز شد
سي و پنج سال پس از پرتاب
ويجر 1 اولين فضاپيمايي بود که
وارد قلمرويي ناشناخته ميشد
خورشيد بصورت مداوم جرياني از انرژي
باردار را به اطراف خود در هر سو پرتاب کرده و انتشار ميدهد
که با سرعت يک ميليون مايل بر ساعت در حال حرکت هستند
اين طوفان جريان خورشيدي، حباب حفاظ گونه را شکل ميدهد
جو اتمسفري خورشيدي که تا ان سوي سيارات بيروني امتداد دارد
اين جريان باعث فشار آوردن بر روي گازهاي رقيقِ فضاي ميان کهکشاني ميشود
مرزي باريک ميان شروع و اتمام دو نيروي متفاوت
ويجر 1 طي گزارشي به زمين
که رديابهاي آن
بر اثر فشار اشعه هاي کيهاني در حال تخريب و خرد شدن هستند
تا به ان زمان، ما بصورت دقيق نميدانستيم
اقيانوس ميان کهکشاني در کجا آغاز ميشود
ويجر 1 به مسيرش ادامه داد
و از قلمرويي گذشت که هرگز از ان نگذشته بوديم
جو اتمسفري جريان خورشيدي ما از معرض اشعه هاي کيهاني، حفاظت ميکند
آن زمان که بادهاي خورشيدي ميوزند
منطقه حفاظت شده توسعه مي يابد
و در آب و هواي آرام خورشيدي اين منطقه تحليل ميرود
وقتي ستاره اي در همسايگي تبديل به ابرنواختر ميشود
نيروي ستاره ي متلاشي شده در انفجار
اتمسفر خورشيدي را به داخل فشار ميدهد
اگر به آن ميزان نيرو وارد کند
تا مدار زمين را درنوردد
سياره ما زير رگبار اشعه هاي کيهاني ابرنواختر قرار خواهد گرفت
خوشبختانه، معمولا اين اتفاق رخ نميدهد
آخرين بار، احتمالا در حدود دو ميليون سال قبل بوده است
ستاره اي در هماسيگي خورشيد يک ميليون سال قبل منفجر گشته
قبل از آنکه چيزي به اسم گونه ي انساني شکل گرفته باشد
چطور اين مطلب را مي دانيم؟
زيرا ستاره در حال مرگ
اثر خود را مايلها زير سطح يک اقيانوس برجاي ميگذارد
سنگهاي کوچک منگنز، سنگهاي کوچک به اين اندازه
اغلب در بستر اقيانوسها قابل مشاهده اند
آنها بسيار آهسته تشکيل ميشوند
در مورد ضخامت يک ميلي متر در طي يک ميليون سال صحبت ميکنم
لايه اي بر لايه ي ديگر
اين تکه ها با همراهي باکتريها
و بواسطه ي جذب مواد معدني محلول در آب، رشد ميکنند
اثرات ابرنواختر، گونه اي از اهن راديواکتيويته را در ان شکل ميدهند
مغاير با فرآيند طبيعي که آهن بر روي زمين طي ميکند
محققين لايه اي بسيار نازک از آن را
در لايه ي منگنز
بستر اقيانوس کشف کرده اند
با استفاده از اين ميزان رشد منگنز در آن تکه ها
و شناخت آن لايه
آن را بازشناخته و به سرنوشت ستاره ي نابود شده در دوران قبل، نائل شده اند
تفاوت بين ديدن خرده سنگي ناچيز
و خوانش تاريخ حک گشته در درون آن
دانش است
گستره ي ميان کهکشاني عميق و تاريک است
در آن ناحيه؛ خورشيد تنها يک ستاره درخشنده در آسمان است
ويجرها هنوز ارتبط رانشي خود را
با آزمايشگاه موتورهاي پيش راننده ي ناسا برقرار ميکنند
صحبت از فواصل به مسافت ساعتهاي نوري
که اين فضاپيماها را از خانه خود جدا ميکنند
هيچ شي ديگري که به دست انسان لمس گشته باشد
به اين ميزان دور از خانه سفر نکرده است
حتي آن زمان که آنها توانايي
واکنش به فرمان ارسالي را از دست بدهند
آخرين و بزرگترين
ماموريت ويجرها آغاز ميشود
در سال 1979، زمانيکه ويجرها به دور مشتري چرخيدند
گرانش عظيم مشتري به مانند يک منجنيق عمل کرده
آنها را بر فراز منظومه شمسي
براي سفر در فضاي ميان کهکشاني پرتاب کرد
براي يک ميليارد سال
کارل سگان متوجه شد ماموريت ويجر
دو بليط براي نزديک شدن به جاودانگي و ابديت است
او تيم کوچکي را براي ايجاد يک پيام
براي هر تمدني که روزي
با فضاپيماي متروکه مواجه ميشوند، ترتيب داد
بيست و شش سده پيش
پادشاهي آشوري، آسرحادون نگاشت
من بنايي از برنز ساختم
و کتيبه هايي از نم و ناي خاک رس پختم
آنها را بنياد و اساسي براي آيندگان قرار دادم
اين کتيبه هيروگليف در امتداد همان آيين باستاني است
آنها طراحي و تشکيل يافته اند
براي خوانش تمدنهايي از جهان هايي ديگر
ما چه اشتراکي ميتوانيم
با يک تمدن بيگانه که
تاريخ فرگشت منحصر به خود را دارد
و يا چه ارتباطي ميتوان
با فضاپيمايي در فضاي ميان کهکشاني، داشته باشيم؟
حداقل يک چيز
زباني جهان شمول
دانش
شکستن پيوستگي گرانشي، مشکل است
ميتوان تنها آنرا در گستره ي کيهاني مشاهده کرد
اگر به زبان رياضيات و فيزيک صحبت کنيم
هيدروژن فراگيرترين عنصر در جهان است
الکترون درون هر هيدروژن
در مسيري دوراني در خود ميچرخد
با سرعتي مداوم و متناوب
اتمهاي هيدروژن به مثابه ساعتهاي کوچکي هستند
تيک تاک
حال ما يک واحد زماني مشترک
با موجودات ديگر داريم
آن زماني اين ساعت به کار مي آيد که به سطح بعدي
پيام برسيم
اين نشاني برگشت به زمين، در فضاست
پولسارها ستارهاي نوتروني در حال چرخش دوراني سريع هستند
که ارتعاشي منظم از امواج رادويي را انتشار ميدهند
ميتوانيد ساعت خود را با آن تنظيم کنيد
خورشيد در نقطه مرکزي اين نمودار قرار دارد
و خطوط به 14 پولسار نزديک و در همسايگي آن اشاره دارد
يک نمايه ي ساده، هر پولسار را با طيف فرکانسي منحصر به خود دسته بندي ميکند
با استفاده از تيک تاک اتم هاي هيدروژن
بعنوان واحد مشترک زماني
بنابراين ستاره شناسان تمدن بيگانه ميتوانند با استفاده از اين نمودار
ستاره مبدأ ويجر را شناسايي کنند
در کهکشان ما، موقعيت يابي کنند
آنها حتي قادر خواهند بود
بگويند اين سفينه چه زماني پرتاب گشته است
و اين اهميت دارد زيرا ويجر طبق پيش بيني ها
عمري برابر با هزار ميليون سال خواهد داشت
خود را براي لحظه اي در جاي يک
باستان شناس بيگانه قرار دهيد
شي اي ناشناس از فضاي ميان کهکشاني صيد شده است
بوسيله جانداراني ساخته شده است
که در حدود يک ميليارد سال پيش مي زيستند
چه چيزي از انها و جهانشان متصور ميشويد؟
آنها براي ما اهنگ فرستاده اند
و تبريکهاشان را در 59 زبان ارسال کرده اند
سلام از سوي بچه هاي زمين
و زباني از نهنگها
و مقاله اي صوتي که حاکي از پرتاب سفينه سآتورن 5 است
سخنان مادري به فرزند تازه متولد گشته اش
اوه، عزيزم
پسر خوبي باش پسر خوبي باش
امواج مغزي زني که تازه عاشق گشته است
و صداي يک پولسار
همه ي آنها براي يک ميليارد سال ديگر زندگي خواهند کرد
يک ميليارد سال، چه اندازه اي دارد؟
اگر بتوانيم زمان را از لحظه ي انفجار بزرگ
در يک سال زميني فشرده کنيم
يک ميليارد سال چيزي در حدود
يک ماه خواهد بود
يک ميليارد سال پيش، چه اتفاقي بر روي زمين رخ ميداد؟
اغلب خشکيهاي زمين در يک ابر قاره گرد هم آمده بودند
که به آن رودينييا ميگويند
صحرايي لم يزرع، بي هيچ گونه حيات نباتي يا حيواني
يک ميليارد سال قبل اکسيژن لازم
در هواکره ي ما براي شکل دادن لايه ي اوزُن وجود نداشت
و بدون آن لايه، نور مادون بنفش
از شکل گيري حيات بر سطح سياره ممانعت مي نمود
رودينييا بيشتر شبيه به سياره مريخ بود
تا شکل امروزي زمين
اقيانوس عظيم و بزرگ ان دوران، طوفانهايي بسيار بزرگ را ايجاد کرد
که منجر به سيل و فرسايشهاي سهمگين گشت
يخچالهاي طبيعي شکل گرفته و حرکت انها به آرامي آغاز گشت
زمين را به شکل تازه اي تراشيده و صيغل داد
موجودي تک سلولي بر اقيانوسها حکمفرمايي ميکرد
اما کلوني هايي از ميکروبها به شکل فرش ميکروبي نيز وجود داشتند
و اولين موجودات چند سلولي آغازين بزودي تکامل يافته و پا به ميدان مي گذاشتند
و يک ميليارد سال از اين پس
زمين چگونه خواهد بود؟
مدت زماني طولاني بعد، شهرهاي ما و اهرام ثلاثه و
کوههاي راکي بوسيله گرد و غبار ساييده شده و فرسوده گشته اند
چند چيز را با اطمينان
درباره ي چنين آينده ي دوري بيان کرد
تنها مطلبي که ميتوان با اطمينان گفت آن است که
زميني کنوني که ميشناسيم آنچنان تغيير خواهد کرد
که ما به سختي بتوانيم قبول کنيم اين همان سياره خانه مان است
اما حتي هزاران ميليون سال بعد از حال
آنچه بوديم و آهنگي که ساختيم
در آن جهش بسيار طولاني
به راه خود ادامه خواهد داد
در آينده ي دور ، خورشيد
چهار بار ديگر به دور مرکز کهکشان راه شيري خواهد چرخيد
و ويجرها به دور دست هاي خورشيد سفر خواهد کرد
کارل سگان عضوي از گروه تصويري ويجر بود
و اين فکر او بود که ويجر آخرين تصوير را بگيرد
يک نسل قبل
يک فضانورد در اخرين پرواز آپولو به ماه
تصويري از تمام سياره زمين گرفت
دنيايي رها از بند مرز
آن تصوير به تمثالي از هوشياري و آگاهي تازه مبدل گشت
کارل سطح بعدي اين فرآيند را درک و فهم کرد
او ناسا را متقاعد کرد دوربين تصويري ويجر 1
را هنگاميکه از مدار نپتون به ماوراي آن مي رود به سمت زمين بازگردانند
تا اخرين تصوير را از مبدآ(زمين) بگيرد چيزي که او
نقطه ي آبي رنگ پريده ميناميد
همين جاست
اينجا خانه ي ماست
آن ما هستيم
بر روي آن، هر آن کس که دوستش داريد
هر آنکس که ميشناسيد
هر آنکه زماني از او چيزي شنيده ايد
هر آن انساني که تا به امروز ديده ايد
حيات خود را زندگاني کرده است
مجموعه تمام خوشي ها و رنج ما
هزاران دين و مذهب اعتماد به نفس يافته ايدئولوژيها
و مکاتب اقتصادي
هر درنده و گردآورنده غذا
هر قهرمان و بزدلي
هر خالق و يا نابودگر تمدن
هر پادشاه و يا رعيتي
هر زوج جوان عاشقي
هر پدر و مادري فرزندي اميدوار
هر مخترع و کاشفي
هر استاد اخلاق و يا سياستمدار فاسدي
هر فوق ستاره و رهبر مدبر و بزرگي
هر مقدس و گناهکاري در تاريخ حيات گونه هاي جاندار
اينجا زيسته است
بر روي آن ذره ي ناچيز
معلق در انواري از خورشيد
زمين، نمايشي بسيار کوچک
در پهنا و گستره ي کيهان است
فکر کنيد به رودخانه هايي جاري از خون
که توسط امپراطورها و ژنرالها شکل گرفت
تا در سپيده گاه غرور خود
چند صباحي را حکمراني کنند
بر سطح يک ذره، از يک نقطه
فکر کنيد به ظلم هاي بي پايان
که توسط ساکنين يک قسمت کوچک از اين پيکسل
که به سختي قابل تشخيص است
بر سايرين آنها روا داشته شده است
آن ميزان از سوتفاهمهاي هميشگي و مدوام
چه ميزان اشتياقي براي نابودي و کشتن يکديگر
چقدر احساس تنفر و نفرت
خودنمايي و تظاهر ما
خودمرکز - مهم پنداري توهمناک ما
پنداشتي مبهم از امتيازات خيالي
که براي خود در جهان قائليم
همه انها، جملگي با اين نقطه آبي رنگ پريده به مبارزه طلبيده و به چالش کشيده شده اند
سياره ما
جزيي کوچک از
از گستره ي عظيم و تاريک کيهاني
مغفول در ناشناختن خودمان
در ميان اين گستردگي
هيچ نشاني نيست؛ که کمک، از سوي ديگري خواهد رسيد
تا ما را از دست خودمان نجات دهد
زمين تا به حال تنها خانه ي شناخته شده اي است که به حيات پناه داده است
هيچ جاي ديگري نيست
حداقل در آينده اي نزديک
تا گونه هاي جاندار به آنجا مهاجرت کنند
سفر مشاهده اي، بلي
سکونت، نه هنوز
دوست داشته باشيم يا نه
در اين لحظه، زمين تنها جايي است که بايد از آن دفاع کرد
گفته ميشود اختر شناسي
دانشي است خاضعانه و هويت ساز
شايد هيچ ثبوتي بهتر از
بيانگر حماقت در انسان
از اين فاصله ي دور نباشد
براي من، مسئوليت است که
با يکديگر مهربان باشيم
و نقطه آبي رنگ پريده را
محترم شمارده و سعي بر حفاظت از آن کنيم
تنها خانه اي که تا به حال شناخته ايم
چگونه ما
موجوداتي کوچک زيسته بر روي ذره اي خاک
قادر به فرستادن سفينه فضايي به
فضاي ميان کهکشاني، کهکشان راه شيري شده ايم؟
تنها چند سده پيش، معادل يک ثانيه از تقويم کيهاني
ما نميدانستيم از کجا آمده و يا که بوديم
بي توجه به باقي جهان
محبوس و ساکن در جهاني به مثابه زندان
در پهنه ي عظيم کيهان
گرفتار در پوستي از گردو
چطور از اين زندان گريختيم؟
تلاشي از محققاني در نسلهاي متفاوت
که پنج قانون ساده را از بر کردند
قدرت پرسشگري
هيچ ايده اي درست نيست، صرف آنکه گوينده اي دارد
شامل گفته هاي خود من
انديشه و تفکر خودتان را داشته باشيد
از طريق سئوال، خود را به زير سئوال ببريد
هيچ چيز را باور نکنيد چون احساس خوبي از باور ان به دست مي آوريد
باور کردن چيزي، آنرا تبديل به واقعيت نکرده و برسازنده ي آن نيست
فرضيه هاي خود را با
مشاهده گري و تجربه، آزمايش کنيد
اگر فرضيه مورد علاقه تان در آزمايش شکست خورد
آن فرضيه اشتباه است
با مسئله کنار بياييد
در جستجوي شواهد و قراين باشيد؛ به هر کجا که شما را خواهند برد
اگر مدرکي نداريد؛ قضاوت نکنيد
و شايد مهمترين آن قانونها
به ياد داشته باشيد، شما هم ميتوانيد مرتکب اشتباه شويد
حتي مشهورترين دانشمندان نيز
اشتباهاتي کرده اند در مورد پاره اي از مسائل
نيوتون آنيشتين
و هر دانشمند بزرگي در طول تاريخ
همگي اشتباهاتي کرده اند
البته که اشتباه کرده اند آنها هم انسان بوده اند
علم، راهي است براي جلوگيري از فريب خودمان
و ديگران
آيا دانمشندان گناه را شناخته اند؟
صد البته
ما از پتانسيل علم سوءاستفاده ها کرده ايم درست به مانند
درست به اندازه هر ابزار ديگري که در دسترس داشته ايم
و دقيقا از همين روست که نميتوانيم
آنرا در دست چند قدرتمند رها کنيم
هر چه علم در ميان همگان عمومي تر شود
امکان سوءاستفاده از ان کاهش مي يابد
اين مجموعه ارزشها
افراط و دگماتيسم و جهل را تحليل ميبرد
و، بعد از آن
بيشتر جهان تاريک است
سو سو کننده توسط جزيره هايي از انوار نور
دانستن قدمت زمين و يا فواصل ستارگان
يا چگونه حيات تکامل يافته است
چه فرقي به حال ما خواهد داشت؟
خب، قسمتي از آن بستگي دارد
به جهاني که در ان زندگي ميکنيد، چقدر بزرگ است
بعضي از ما جهان کوچکي را دوست داريم
اشکالي ندارد
قابل فهم است
اما من جهاني بزرگ را دوست دارم
و زمانيکه تمام انرا به عمق قلب و مغزم ميبرم
به آن وسيله تعالي ميابم
و ان زمان که اين احساس را دارم مي خوام لمس کنم که واقعي است
که آن احساس تنها در چهارچوب ذهن من رخ نداده است
زيرا تنها چيزي که اهميت دارد، حـقـيـقـت است
و تمام تخيلات ما
در مقابل واقعيت شگفت انگيز طبيعت، هيچ نيست
ميخواهم بدانم در دل ان تاريکي ها چيست؟
و قبل از انفجار بزرگ چه رخ داده است؟
من ميخواهم بدانم در پشت گستره ي عظيم افق کيهاني چه چيزي نهفته است؟
و حيات چگونه آغاز شده است؟
آيا نقاط ديگري در کيهان وجود دارد که
که ماده و انرژي جان گرفته باشد و حيات يابد؟
و آگاهي داشته باشد؟
مي خواهم اجداد و نياکانم را بازشناسم
همه ي آنان را
ميخواهم حلقه اي مستحکم و قوي
در تواتر ميان نسل ها باشم
مي خواهم حافظ فرزندانم باشم
و تمام کودکاني که در آينده خواهند آمد
ما؛ کساني که با چشمها و گوشها
افکار و احساساتمان کيهان را در بر گرفته ايم
شروع به يادگيري آغاز و منشأمان کرديم
مواد ستاره اي در فرآيند تکوين ماده
جستجوي آن مسير طولاني، که به ان اگاهي رساندمان
ما و ديگران جانداران اين سياره
حامل ميراثي اسطوره اي از کيهان هستيم
در برگيرنده ميلياردها سال
اگري که اين دانش را بر قلب بنشانيم
اگري که طبيعت را آنچنان که هست شناخته و بدان عشق بورزيم
آنگاه بي شک توسط نوادگانمان به ياد خواهيم آمد
بعنوان حلقه اي خوب و مستحکم در چرخه حيات
و کودکانمان اين مسير جستجو را امتداد خواهند داد
ديدن خود ما، آنگونه که ما پيشينيانمان را ديديم
کشف حقايقي که هنوز غير قابل تصورند
در پهنه ي کيهان
Sync and corrections by Morteza Ershad morteza.ershad@gmail.com